Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Biblioteki publiczne a demokratyzacja w krajach rozwijających się: badanie roli kapitału społecznego

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Wykorzystanie informacji i socjologia informacji, Biblioteki jako kolekcje

Tagi: , , , , , , ,

Zostaw komentarz

Międzynarodowe organizacje rządowe i pozarządowe typu UNESCO czy IFLA inwestują od lat środki w biblioteki publiczne (BP) w krajach rozwijających, zakładając, zgodnie z oświeceniową tradycją, że placówki te będą przyczyniać się do demokratyzacji życia społecznego i rozwoju tych państw. Liczba badań naukowych analizujących relacje między BP a procesami demokratyzacji jest jednak bardzo ograniczona. W artykule dokonano przeglądu piśmiennictwa poświęconego ogólnokrajowym systemom bibliotecznym, w dużej mierze krytycznego wobec powszechnie uznawanych przekonań o istnieniu nieodmiennie pozytywnych konotacji między tworzeniem BP a demokracją. Wykorzystując wnioski z tego przeglądu oraz socjologiczne teorie kapitału społecznego (Bourdieu i in.), zaproponowano następnie ramy teoretyczne, mające ułatwić systematyczne badanie wpływu BP na wspomniane mechanizmy społeczne; przeprowadzono też, z użyciem metod porównawczej socjologii historycznej i metod etnograficznych, analizę rozwoju BP w powiązaniu ze zmianami w systemach władzy na przykładzie Namibii, Nepalu i Malawi oraz obecny stan usług bibliotecznych w tych krajach.

Sprawdzano, czy: 1) kraje rozwijające się w sposób bardziej demokratyczny inwestują więcej w BP, czy instytucje te rozwijają się lepiej w okresach liberalizacji rządów i czy powstawanie systemów bibliotecznych w tych regionach jest efektem celowego, demokratycznego politycznego procesu; 2) czy BP generują tam i dystrybuują, wśród grup nieuprzywilejowanych, wartościowy kapitał kulturowy, społeczny i ekonomiczny. Okazało się, że we wszystkich badanych przypadkach, systemy biblioteczne zakładano głównie w okresach rządów demokratycznych, jednak niekoniecznie tworzone były one bezpośrednio przez demokratycznie wybrane władze (i niekoniecznie najlepszy okres rozwoju BP przypadał na ich rządy), a pojawiały się raczej dzięki temu, że lokalni przywódcy byli w miarę otwarci na wpływy międzynarodowych organizacji pozarządowych i własnych środowisk emigracyjnych. Dowody na wkład BP w demokratyzację życia społecznego znaleziono jedynie w Nepalu i w ograniczonym stopniu w Namibii – krajach, w których nie powstały wpływowe i mające historyczne ugruntowanie elity. W podsumowaniu omówiono możliwe implikacje uzyskanych wyników dla badań bibliotekoznawczych, proponując jako punkt wyjścia do dalszych analiz tego typu także inne, poza teorią kapitału społecznego, koncepcje teoretyczne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>