Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Polityka Wielkiej Brytanii ws. Open Access: głos w dyskusji

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Wykorzystanie informacji i socjologia informacji, Źródła informacji, Dostęp do publikacji

Tagi: , , , , , , ,

Zostaw komentarz

Wielka Brytania jest jednym z liderów globalnego ruchu Open Access od początku jego powstania, a niedawno jej władze podjęły decyzję o udostępnieniu w tym modelu, w ciągu kolejnych 2 lat całej produkcji badawczej tego kraju. Wg autora, realizacja tego planu i utrzymanie wiodącej pozycji w środowisku OA będzie możliwa jedynie pod warunkiem wprowadzenia zmian do zaproponowanej w lipcu tego roku, przez brytyjski Komitet Badań Naukowych (RCUK) polityki otwartego dostępu. W tekście omawia krytycznie założenia tej strategii oraz uzasadnia, które jej elementy wymagają jego zdaniem niezbędnej modyfikacji.

Zgodnie z decyzją RCUK, plan wolnego dostępu do wszystkich badań finansowanych z grantów przyznawanych przez tę instytucję ma być realizowany w ramach tzw. złotej drogi otwartego dostępu (czyli poprzez publikację w recenzowanych czasopismach OA). Zdaniem autora jest to polityka krótkowzroczna, której konsekwencją będzie marnowanie i tak skromnych funduszy na cele badawcze, gdyż część z nich trzeba będzie przeznaczać na płacenie wydawcom za „złote” publikowanie, co więcej – wymagać się będzie od autorów by płacili za publikowanie w tym modelu zamiast zostawić im wybór między tą właśnie formą a bezpłatnym, „zielonym OA” (autoarchwizacja w otwartych repozytoriach).

RCUK ma już zielony mandat OA (zobowiązujący naukowców do deponowania wyników badań finansowanych ze środków publicznych w otwartych archiwach), a w ramach nowej strategii może zakazać „swoim” autorom publikowania w czasopiśmie, jeśli nie oferuje ono dostępu w złotym modelu Libre OA (bezpłatne udostępnianie online + prawa ponownego wykorzystania) lub w modelu zielonej drogi (po 6-12 miesięcznym embargo), i nakazać wybór płatnej (złotej) opcji gdy wybrany tytuł zapewnia obie metody dostępu. W założeniu zasady te miały zachęcać wydawców do zmiany formy publikowania czasopism z modelu subskrypcyjnego na złoty OA, w rzeczywistości – mogą skłaniać ich do oferowania hybrydowego złotego OA lub wydłużania embarga na publikowanie w otwartych repozytoriach. Autor postuluje, by nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale i na całym świecie, wybór zielonej lub złotej drogi oraz czasopism, w których chcą publikować pozostawić naukowcom, a skupić się na wprowadzeniu efektywnych mechanizmów weryfikacji zgodności z polityką OA, zakładających wymóg: 1) deponowania prac badawczych w instytucjonalnych repozytoriach instytucji finansującej badania; 2) archiwizacji wszystkich artykułów natychmiast po ich akceptacji do publikacji; 3) ustanowienia deponowania w repozytoriach jako jedynej drogi składania publikacji do oceny eksperckiej badań ramach systemu REF (Research Excellence Framework).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>