Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Zasady kształtowania i udostępniania zbiorów w bibliotekach więziennych

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Biblioteki jako kolekcje, Działalność biblioteki, Wolność intelektualna, Kategorie użytkowników, Czytelnictwo

Tagi: , , , , , ,

Zostaw komentarz

Kwestia tego, jakie książki można udostępniać więźniom nabrała w Stanach Zjednoczonych rozgłosu w trakcie szeroko komentowanego przez media procesu Stevena Hayesa sądzonego w 2007 r. za zamordowanie rodziny Petit. Prokuratura żądała w tej sprawie dostępu do historii wypożyczeń oskarżonego i kwestionowała politykę kształtowania zbiorów w bibliotekach zakładów karnych, w których wcześniej przebywał, utrzymując, że czytał książki, które inspirowały go do zbrodni i podsycały jego przestępcze skłonności. W artykule omówiono cele, misję i zasady działania bibliotek więziennych, przeanalizowano też obecne procedury gromadzenia i udostępniania zbiorów w amerykańskich instytucjach tego typu oraz zagadnienia związane z ochroną danych z kont bibliotecznych więźniów i przysługujących im w tym zakresie praw.

Autorkę interesowało zwłaszcza, czy polityka ALA w zakresie poufności rekordów bibliotecznych ma zastosowanie w przypadku bibliotek więziennych, a jeśli nie, jakie etyczne implikacje ma dla bibliotekoznawstwa i bibliotekarstwa więziennego wyłączenie tych praw. Dane do analizy zebrano w sondażach przeprowadzonych w listopadzie 2010 r. w grupie 17 bibliotekarzy pracujących w placówkach penitencjarnych 10 regionów Stanów Zjednoczonych oraz na podstawie przeglądu dokumentacji dotyczącej zasad działania bibliotek w różnego typu więzieniach i przeglądu literatury przedmiotu.

Ustalono, że 76% badanych instytucji ma ustaloną politykę kształtowania zbiorów, a jedynie 47% – politykę wypożyczeń. Niemal wszyscy respondenci jako cel istnienia biblioteki podali zapewnienie więźniom kontaktu ze światem i możliwości czytania w celach rekreacyjnych, wspieranie rozwoju zawodowego i ustawicznego kształcenia; resocjalizacja była rzadziej wskazywanym powodem. Zakres materiałów oferowanych w bibliotekach więziennych jest zgodny z wytycznymi stowarzyszeń bibliotecznych; są to główne książki, czasopisma i gazety, większość placówek udostępnia też materiały audio, a nieco ponad połowa – wideo. Żadna z bibliotek nie zapewnia skazanym bezpośredniego dostępu do Internetu. Proces doboru książek do kolekcji jest podobny jak w bibliotekach publicznych, wskazywano jednak konieczność unikania literatury mogącej zagrażać bezpieczeństwu instytucji (podręczniki i instruktaże dotyczące broni, bomb, szyfrów, trucizn, ucieczek, czy podnoszenia umiejętności związanych z działalnością przestępczą; materiały zachęcające do nienawiści rasowej bądź religijnej itp., dotyczącej pornografii dziecięcej i kontaktów z użyciem przemocy itp.). Podobne restrykcje znajdują się w dokumentacji bibliotecznej większości badanych więzień.

Niemal wszystkie ankietowane placówki działają zgodnie z listą najlepszych praktyk ALA oraz wytycznymi ACA (American Correctional Association) i ASCLA (Association of Specialized and Cooperative Library Agencies) i gromadzą materiały odpowiadające potrzebom obsługiwanych populacji. Polityka prywatności jest również w większości przypadków zbieżna z tą realizowaną w bibliotekach publicznych i promowaną przez ALA w podręczniku nt. wolności intelektualnej – podobnie jak w tych ostatnich, 35% badanych kasuje z kont użytkowników dane o wypożyczonych materiałach tuż po ich zwrocie, 29% – zachowuje ze względów bezpieczeństwa informacje o ostatnim i poprzednim wypożyczającym, jedynie 30% archiwizuje długoterminowo historię wypożyczeń, zachowując jednak w większości wypadków poufność tych danych (nie są udostępniane bez nakazu żadnym państwowym i stanowym służbom).

Wg autorki, brak dowodów na to, by cenzurowanie zbiorów i odmawianie skazanym dostępu do kontrowersyjnych materiałów przynosiło jakiekolwiek korzyści, czy zniechęcało więźniów do działalności przestępczej, nie da się też wykazać bezpośrednich związków między popełnianymi przestępstwami a wypożyczanymi książkami. Znacznie bardziej sensownym rozwiązaniem jest więc wprowadzanie w bibliotekach zakładów karnych przejrzystych zasad kształtowania zbiorów uzasadniających dobór takich, a nie innych pozycji, a przy tym zgodnych z polityką ALA i uwzględniających potrzeby i interesy więziennej społeczności. Skazani, którzy zachowali prawo do wolności intelektualnej powinni też jej zdaniem utrzymać prawo do prywatności przysługujące użytkownikom bibliotek publicznych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>