Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Grupowanie użytkowników: od typologii opracowywanych przez człowieka do  generowanych komputerowo klastrów

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Technologia informacyjna i bibliotekarska, Biblioteki jako kolekcje, Badania użytkowników, Kategorie użytkowników

Tagi: , , , , ,

Zostaw komentarz

Tworzenie typologii użytkowników bibliotek pomaga w rozumieniu różnic i podobieństw między poszczególnymi grupami odbiorców, jest też pomocne przy opracowywaniu programów bibliotecznych kierowanych do konkretnego adresata i ich dopasowywaniu do potrzeb i oczekiwań lokalnych społeczności. W ciągu ostatnich kilku dekad, sposoby postrzegania bibliotecznej klienteli w środowisku bibliotekarzy oraz metody gromadzenia i analizy danych na ich temat zmieniły się pod wieloma względami, m.in. w związku z rozwojem nowych technologii i pojawieniem się zaawansowanego oprogramowania statystycznego. Celem artykułu była identyfikacja, na podstawie przeglądu literatury przedmiotu z lat 1980-2014 (publikacje wydane do maja 2014 r.), głównych podejść do klasyfikacji odbiorców usług bibliotecznych, a także przedyskutowanie ich specyfiki oraz mocnych i słabych stron leżących u ich podstaw teorii i założeń, zwłaszcza w kontekście bibliotek publicznych. Autor poświęca w nim szczególną uwagę wizerunkom i typom czytelników tworzonym przez samych bibliotekarzy, oraz ich porównaniu z wynikami zrealizowanego w 2014 r. duńskiego projektu poświęconego segmentacji użytkowników bibliotek z wykorzystaniem generowanych komputerowo klastrów.

Grupowanie jest jedną z metod pozyskiwania wiedzy na temat odbiorców i ich preferencji, a dominujące w różnych okresach koncepcje użytkowników (informacyjni ubodzy (ang. information poor) / profesjonalni klienci / kreatywni partnerzy itp.) mają znaczący wpływ na kształtowanie sposobu świadczenia usług. W badaniach bibliotekoznawczych użytkowników próbuje się klasyfikować m.in. na podstawie: 1) wzorów wykorzystywania bibliotek, 2) tradycyjnych społeczno-demograficznych kategorii, 3) kryteriów bazujących na stylu życia i zmiennych behawioralnych, 4) procedur statystycznego grupowania, z uwzględnieniem zarówno typowo marketingowych, jak i demograficznych kryteriów, oraz 5) nieformalnych, subiektywnych wizerunków i metaforycznych typów tworzonych i używanych przez bibliotekarzy na podstawie kategoryzacji ideologicznych, psychograficznych, zorientowanych na potrzeby itp. Tekst zawiera omówienie oraz prezentację zalet i ograniczeń każdego z tych podejść pod kątem ich wiarygodności, przydatności w środowisku bibliotek publicznych, wymierności i przewidywalności, ze szczególnym uwzględnieniem dwóch ostatnich perspektyw. Ich porównania dokonano korzystając z danych z duńskiego raportu pn. Biblioteki przyszłości – wiedza o segmentacji użytkowników dla rozwoju bibliotek, zawierającego wyniki klasteryzacji dokonanej przy pomocy algorytmów analizy skupień, na bazie sondaży i wywiadów przeprowadzonych na reprezentatywnej próbie 2 tys. Duńczyków (zarówno korzystających, jak i niekorzystających z bibliotek).

Następnie, autor próbuje dopasować różne koncepcje usług bibliotecznych do modeli grupowań użytkowników, na przykładzie duńskich projektów testujących 2 typy serwisów: biblioteki bez personelu i usług opartych na relacjach: gość – gospodarz. Uznaje, że choć w przypadku tych dwóch projektów prezentowane w badaniu podejścia nie odegrały znaczącej roli, potencjalne możliwości rozwoju innowacyjnych usług bibliotecznych zgodnie z zaawansowanymi typologiami czytelników wydają się być obiecujące. Odpowiednia segmentacja docelowych odbiorców jest też bardzo przydatna przy podejmowaniu decyzji na temat kształtu przyszłych badań sondażowych użytkowników bibliotek.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>