Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Usługi dla dzieci i młodych dorosłych o specjalnych potrzebach w słoweńskich bibliotekach publicznych

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Wykorzystanie informacji i socjologia informacji, Biblioteki jako kolekcje, Zarządzanie, Kategorie użytkowników

Tagi: , , , , , , , , ,

Zostaw komentarz

Pojęcie „dzieci i młodzieży specjalnej troski” odnosi się zarówno do osób, które mają fizyczne, emocjonalne lub kognitywne defekty, jak i do tych, które są społecznie, ekonomicznie lub edukacyjnie marginalizowane (także ze względu na zły stan zdrowia). Ponieważ biblioteki publiczne mają zapewniać realizację informacyjnych, rekreacyjnych, edukacyjnych i kulturalnych potrzeb wszystkich obywateli, powinny również zapewniać obsługę definiowanych powyżej, specjalnych typów odbiorców, w tym tych, którzy z różnych względów nie są w stanie samodzielnie odwiedzać placówek bibliotecznych. W artykule zreferowano wyniki badania analizującego usługi słoweńskich bibliotek publicznych skierowane do 3 grup użytkowników, narażonych na wykluczenie informacyjne nie tylko ze względu na młody wiek, lecz również szczególny stan lub życiowe okoliczności: osób przebywających w szpitalach, zakładach poprawczych, karnych i zamkniętych ośrodkach dla nieletnich oraz dzieci i młodych dorosłych z zaburzeniami rozwojowymi. Przedstawiono również rezultaty obszernego przeglądu światowego piśmiennictwa poświęconego obsłudze w bibliotekach publicznych dzieci i młodzieży, defaworyzowanych populacji, a także zakresowi, poziomowi i zasadom świadczenia tego typu serwisów w Słowenii oraz związanym z tym badaniom.

Omawiany projekt zrealizowano w dwóch etapach: w pierwszym, korzystając z metod jakościowych (analiza zawartości oficjalnych dokumentów i źródeł statystycznych oraz wywiady z przedstawicielami instytucji nadzorujących służbę zdrowia, szkolnictwo i wymiar sprawiedliwości), zebrano szczegółowe dane na temat charakterystyki i liczebności 3 wyznaczonych grup dzieci i młodych dorosłych (przedział wiekowy od 0 do 19 lat), będących potencjalnymi użytkownikami mobilnych i specjalnych usług bibliotecznych. W drugim, przy użyciu otwartych kwestionariuszy skierowanych do wszystkich słoweńskich regionalnych bibliotek publicznych oraz wywiadów z pracującymi w nich bibliotekarzami, zbadano bieżący stan usług słoweńskich bibliotek dla tych kategorii odbiorców w kontekście właściwych wytycznych IFLA oraz trendy rozwoju tych serwisów w latach 2012-2013.

 Uznano, że z trzech badanych środowisk, dwa (małoletni pacjenci szpitali oraz dzieci i młodzież z zakładów poprawczych i ośrodków wychowawczych), są objęte głównie opieką indywidualnych bibliotek, działających w regionach gdzie mieszczą się ośrodki szpitalne i penitencjarne, a jej zakres nie zawsze jest wystarczający – specjalne usługi (wypożyczenia, mobilne kolekcje, zajęcia edukacyjne i spotkania promujące czytelnictwo) oferuje jedynie część badanych instytucji. Obsługa trzeciej, bardziej rozproszonej grupy osób z zaburzeniami rozwoju, która stanowi dla bibliotek największe wyzwanie, gdyż ich pracownicy nie mają zazwyczaj odpowiednich, specjalistycznych kwalifikacji i wiedzy wymaganych by pracować z takimi użytkownikami, jest oferowana mimo to w całym kraju, a rozwój takich serwisów uwzględniono w planach strategicznych na kolejne lata. Większość z nich realizuje się we współpracy z instytucjami zajmującymi się niepełnosprawnymi (szkołami integracyjnymi, organizacjami pozarządowymi, ośrodkami opiekuńczymi itp.). W ramach wspólnych programów prowadzi się serwisy dojazdowe, w tym mobilne wypożyczenia, wycieczki po bibliotekach, warsztaty, prezentacje, konkursy, wydarzenia kulturalne, wystawy, biblioterapię, wspólne zabawy, czytanie i opowiadanie bajek; oferowane są również specjalne typy zasobów, zaadaptowane do potrzeb dzieci i młodzieży oraz konkretnych typów defektów rozwojowych i niepełnosprawności, a liczba takich programów w 2013 r. znacząco wzrosła. Z zebranych danych wynika również, że duża część badanych instytucji stara się w maksymalny sposób wykorzystać dostępne zasoby by zapewnić optymalny poziom usług dla specjalnych grup odbiorców, potrzebna jest jednak lepsza identyfikacja potencjalnych użytkowników i ich potrzeb. Większość specjalnych serwisów kierowana jest też do ogólnego odbiorcy (tj. dorosłych), a nie konkretnie do osób poniżej 19 roku życia, brakuje też systematycznego podejścia do realizacji zobowiązań wobec dzieci i młodzieży specjalnej troski – każda biblioteka pozostawiona jest sama sobie, często więc o powodzeniu i skali prowadzonych przez nią działań integracyjnych decyduje czynnik ludzki, czyli zaangażowanie osobiście zainteresowanych danym problemem pracowników.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>