Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Ochrona i konserwacja zbiorów w greckich bibliotekach i archiwach: badanie w skali kraju

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Biblioteki jako kolekcje, Działalność biblioteki

Tagi: , , , , ,

Zostaw komentarz

W artykule omówiono wyniki pierwszego ogólnokrajowego sondażu analizującego praktyki i metody organizacji działań związanych z ochroną tradycyjnych zasobów oraz treści cyfrowych w greckich bibliotekach i archiwach. Badanie miało uzupełnić luki w dokumentacji poświęconej problemom zabezpieczenia zbiorów bibliotecznych i archiwalnych, zwłaszcza w odniesieniu do materiałów w tradycyjnych formatach (którym, w związku z szybkim rozwojem kolekcji cyfrowych poświęca się obecnie stosunkowo mniej uwagi). Zebrane dane miały również pomóc w ocenie podejmowanych w tym zakresie działań i przygotować podstawy do opracowania narodowej strategii zarządzania ochroną i konserwacją zasobów greckich instytucji kultury.

Jak dotąd, w Grecji, podobnie jak w wielu europejskich państwach, brakuje narodowej polityki regulującej ochronę zbiorów pod względem organizacyjno-prawnym, nie ma również organizacji, która byłaby odpowiedzialna za zabezpieczanie i konserwację krajowego zasobu bibliotek i archiwów. Celem sondażu, poza zbadaniem podejścia badanych instytucji do analizowanej problematyki oraz bieżącego stanu i modelu ich zaangażowania, było więc określenie kontekstu w jakim prowadzi się prace nad ochroną zbiorów, w tym wpływu struktury organizacyjnej na implementację działań profilaktycznych oraz konserwatorsko-restauratorskich. Sprawdzano w szczególności, czy i w jakim zakresie: 1) w badanych instytucjach dostępne zasoby ludzkie, poziom finansowania i wyposażenie zapewniają zachowanie ich zbiorów; 2) wdraża się zasady organizacji ochrony zbiorów wspierające podejmowane działania i identyfikujące czynniki pomocne przy realizacji takich zadań; 3) dba się o długoterminowe zachowanie własnych kolekcji; 4) istnieje odpowiednie zaplecze infrastrukturalne i techniczne do prowadzenia takich prac, 5) prowadzenie szkoleń w zakresie zabezpieczenia zbiorów ma wpływ na implementację programów ochrony; 6) państwowe organizacje i struktury mogą odgrywać centralną role w organizowaniu i promowaniu stosowanych działań ochronnych w najbliższej przyszłości.

Do udziału w badaniu zaproszono 346 instytucji z 5 kategorii (archiwa państwowe, biblioteki publiczne, regionalne, akademickie i prywatne). Uzyskano 153 odpowiedzi (44,5%), najwięcej – z bibliotek publicznych; autorce nie udało się przy tym namówić do wzięcia udziału u w sondażu Biblioteki Narodowej. Z analizy zebranych danych wynika, że mimo braku odpowiednich środków (kadrowych, sprzętowych i budżetowych), badane placówki prowadzą, stosownie do bieżących potrzeb, działania mające zapewnić zbiorom bezpieczeństwo i odpowiedni stan zachowania (zarówno prewencyjne jak i naprawcze), większość z nich nie ma jednak warunków do ich realizacji w odpowiedni sposób (w przypadku ponad 80% – istotny problem stanowi niedobór personelu, w tym wykwalifikowanych specjalistów), wysiłki te nie są też dostateczne by zapewnić długotrwałe zachowanie zasobów. W skali kraju widoczne jest także, że bardziej efektywną współpracę na rzecz ochrony zbiorów prowadzą archiwa, a nie biblioteki.

Ustalono również m.in., że rozmiar instytucji ma wpływ na wdrażanie programów ochrony tylko w przypadku dużych placówek (w odniesieniu do małych i średnich nie zanotowano znaczących różnic). Zależy także od niego rodzaj podejmowanych działań: duże instytucje współpracują częściej z partnerami zewnętrznymi, zamiast zatrudniać konserwatorów, wspierają także zarówno prace profilaktyczne, jak i zaradcze; średnie biblioteki i archiwa podejmują głównie kroki zaradcze, małe – prewencyjne. Nie potwierdzono także, by sposób organizacji i wdrażania działań ochronnych uzależniano od wieku zbiorów, zaobserwowano natomiast, że instytucje posiadające historyczne kolekcje koncentrują się bardziej na działaniach profilaktycznych, a współczesne – na konserwatorskich. Mimo że ponad 90% badanych zgadza się, że sformalizowanie zasad ochrony pomogło by w realizacji misji i celów ich instytucji, tylko 28% z wszystkich placówek opracowało jakąś formę takiej polityki, a tylko 14% zrobiło to w postaci pisemnej. Również mniejszość (34,2%) stanowią instytucje, których personel przeszkolono w zakresie ochrony i konserwacji zbiorów, szkolenia tego typu są natomiast wysoko cenione przez 88,7% respondentów. Zauważono także istotne braki w odniesieniu do zarządzania kryzysowego, w tym w zakresie środków bezpieczeństwa i organizacji przygotowania na wypadek katastrof – plan postępowania w takich sytuacjach miało tylko niecałe 30% instytucji.

Na podstawie uzyskanych wyników wywnioskowano, że dwa parametry na które warto położyć szczególny nacisk na poziomie instytucjonalnym i/lub międzyinstytucjonalnym to ustalenie polityki ochrony i rekrutacja odpowiednio przeszkolonych pracowników. Na poziomie krajowym istotne jest natomiast opracowanie zbioru najlepszych praktyk i rozwijanie na ich podstawie standardów i wytycznych, wspieranie programów szkoleniowych dla personelu, oraz rozwijanie współpracy i programów partnerskich, które pozwoliłyby częściowo rozwiązać problemy wynikające z ograniczeń budżetowych i sprzętowych poszczególnych bibliotek i archiwów. Kluczowym krokiem w kierunku efektywnej ochrony ich zbiorów byłoby poszerzenie kompetencji i uprawnień jednostki centralnej, takiej jak Biblioteka Narodowa lub Główne Archiwum Państwowe Grecji, wspierającej merytoryczne działania pozostałych instytucji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>