Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Koszty otwartego i zamkniętego dostępu do publikacji naukowych na przykładzie fińskiej produkcji badawczej

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Źródła informacji, Biblioteki jako kolekcje, Dostęp do publikacji

Tagi: , , , , , , ,

Zostaw komentarz

W krajach członkowskich Unii Europejskiej można obserwować zmianę paradygmatu popularyzacji publikacji naukowych oraz znaczne postępy ruchu Open Access (OA) w środowisku akademickim, możliwe po części dzięki regulacjom wprowadzanym przez największych graczy finansujących badania naukowe. Można też mówić o pozytywnym wpływie polityki otwartości na rozpowszechnianie wyników badań. Ponieważ ekonomiczne modele publikowania w wolnym dostępie znajdują się nadal na etapie rozwoju, zmieniając jednocześnie znacząco role bibliotek akademickich i stosowane w nich procedury dotyczące m.in. udostępniania produkcji naukowej i gromadzenia powiązanych z tym statystyk, autorzy postanowili sprawdzić i poddać ewaluacji statystyczne narzędzia i dane, jakimi dysponują obecnie fińskie biblioteki, by porównywać koszty związane z różnymi trybami dystrybucji materiałów naukowych. Przeanalizowali również potencjalne koszty publikowania w różnych modelach OA, zestawiając je z bieżącą strukturą wydatków, głównie na dostęp do treści elektronicznych za opłatą (ang. paywall access – PW).

W artykule omówiono na wstępie wprowadzone w Finlandii zasady publikowania w wolnym dostępie i sposoby jego finansowania – analizę finansową oparto na informacjach pozyskanych z bazy fińskiej Narodowej Biblioteki Naukowej, portalu Vipunen gromadzącego statystyki nt. szkolnictwa wyższego i i fińskiej narodowej bazy publikacji naukowych – Juuli; przedstawiono także ich zalety i ograniczenia. Wskazano m.in., że gromadzenie dokładnych danych nt. publikacji naukowych jest niezmiernie istotne, gdyż ich liczba i jakość jest jednym z głównych kryteriów wykorzystywanych przez władze przy przydzielaniu środków finansowych fińskim uniwersytetom, a ponieważ rząd Finlandii planuje wprowadzić od 2019 r. dostępność produkcji badawczej uczelni w OA jako jeden z warunków uzyskania przez nie dofinansowania, zbieranie danych statystycznych nt. stopnia upowszechnienia OA będzie jeszcze bardziej kluczowym zadaniem. Następnie porównano szacunkowe koszty udostępniania całości produkcji naukowej w OA z faktycznymi, obecnymi kosztami dostępu do treści naukowych, i uznano na tej podstawie, że publikowanie w wolnym dostępie byłoby w fińskim kontekście tańsze niż obecny, bazujący na licencjach i PW model, i mogłoby przynieść bibliotekom znaczące oszczędności. Zaznaczono jednocześnie, że ze względu na niedostateczną dokładność i wiarygodność dostępnych w czasie badania statystyk, trudno jednoznacznie udowodnić tę hipotezę i określić, w jakim momencie można będzie zacząć rezygnować z umów licencyjnych z największymi dostawcami, niezbędnych obecnie by zapewnić użytkownikom dostęp do czasopism naukowych i baz danych. W podsumowaniu przedyskutowano alternatywne podejścia do rozwoju narzędzi statystycznych służących do oceny realnych kosztów publikowania prac naukowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>