Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

W kierunku rozumienia biblioteki partycypacyjnej

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Biblioteki i bibliotekarstwo, Użytkownicy, Źródła informacji

Tagi: , , , , ,

Zostaw komentarz

Participatory library czyli biblioteka obywatelska, partycypacyjna lub uczestnicząca – termin zaproponowany przez R. D. Lankesa i J. Silverstein (2006) i zakładający umożliwienie użytkownikom uczestnictwa nie tylko w peryferyjnych, ale też podstawowych funkcjach biblioteki, wzbudził pewne dyskusje w środowisku bibliotecznym, nie przedostał się jednak do głównego nurtu bibliotecznego dyskursu, nie był też jak dotąd dokładnie analizowany w badaniach. Autorzy postanowili wypełnić tę lukę, rozpatrując na podstawie przeglądu fachowego piśmiennictwa trendy rozwoju bibliotek i ewolucję relacji między tymi instytucjami a użytkownikami, podjęli też próbę uzasadnienia koncepcji participatory library i udowodnienia zasadności używania tego pojęcia zamiast stosowanego powszechnie terminu biblioteka 2.0.

W ich ujęciu, tradycyjne biblioteki były „świątyniami wiedzy i literatury”, w których bibliotekarze pełnili role „świątynnych strażników”, kuratorów i przewodników, realizujących samodzielnie wszystkie biblioteczne funkcje i mających jako jedyni bezpośredni dostęp do materiałów znajdujących się w bibliotecznych kolekcjach oraz monopol na katalogowanie czy udzielanie informacji o bibliotecznych zasobach; czytelnicy byli natomiast jedynie pasywnymi odbiorcami ich usług. Pojawienie się nowych technologii, w tym zwłaszcza sieciowych aplikacji 2.0 oraz cyfrowych mediów i źródeł informacyjnych wzbogaciło znacząco biblioteczne kolekcje i wpłynęło na podniesienie pozycji zarówno bibliotekarzy, jak i użytkowników oraz na zmianę ich wzajemnych relacji. W nowym środowisku stali się oni odpowiednio dostawcami informacji oraz klientami mającymi coraz większy wpływ na kształt usług bibliotecznych oraz większą swobodę wyboru, kiedy, jak i czy chcą z nich korzystać.

Rozwój społecznościowych technologii i serwisów dał użytkownikom okazję do angażowania się w działalność bibliotek i zmusiło bibliotekarzy do rekonceptualizacji wizji tych instytucji i przemyślenia roli czytelników we współczesnych placówkach tego typu. Charakter tych zmian tłumaczy się używając modnego terminu biblioteka 2.0. Ma on oznaczać nowy typ usług bibliotecznych skoncentrowanych na użytkowniku i uwzględniających w coraz pełniejszy sposób zasady partycypacji. Użytkownicy stają się w ramach tej koncepcji współtwórcami informacji, zaczynają też odgrywać rolę bibliotekarzy, uczestnicząc w tworzeniu zarówno fizycznych, jak i wirtualnych bibliotecznych serwisów (katalogowanie online, tworzenie metadanych, kontrola danych, odpowiadanie na zapytania, sugerowanie zasobów do zakupu, pomoc przy planowaniu i ewaluacji usług i in.).

Wg autorów, biblioteka 2.0 jest pojęciem kontrowersyjnym i niejednoznacznym, dyskusyjne jest też czy oznacza rewolucję, ewolucję czy po prostu nowy etap w bibliotekarstwie i jak szybko, w związku z rozwojem sieci 3.0, zacznie być ono traktowane jako nieadekwatne i przestarzałe. Ze względu na swoje powiązania z określeniem sieć 2.0 ma też głównie konotacje technologiczne, co prowadzi do negowania partycypacyjnej natury współczesnej biblioteki. Do definiowania nowego paradygmatu usług bibliotecznych i odzwierciedlenia tego, co się obecnie dzieje w tych instytucjach, znacznie bardziej niż biblioteka 2.0 nadaje się ich zdaniem termin participatory library, niezależnie jednak od tego, który z nich będzie stosowany, kluczową kwestią pozostaje „uczestnictwo” jako nieodzowny element nowego modelu biblioteki i trend jej długofalowego rozwoju. W podsumowaniu podkreślają potrzebę badań empirycznych pozwalających na lepsze zrozumienie charakteru i kierunku zmian bibliotecznych praktyk oraz znalezienie odpowiedzi na pytania, na czym faktycznie polega partycypacyjne bibliotekarstwo.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>