Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Monitorowanie cenzury w Internecie: metody i zasoby dla bibliotekarzy

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Wykorzystanie informacji i socjologia informacji, Źródła informacji, Branża, zawód i edukacja, Dostęp do publikacji, Wolność intelektualna

Tagi: , , , , ,

Zostaw komentarz

Cenzura w Internecie jest przedmiotem troski wielu gremiów na całym świecie, gdyż restrykcje dotyczące używania tego medium i związanych z nim narzędzi komunikacyjnych łamią jedno z podstawowych praw człowieka, jakim  jest prawo do informacji,  blokują ludziom dostęp do wiedzy w skali globalnej, zmniejszają ich szanse edukacyjne oraz utrudniają świadome podejmowanie decyzji i działalność obywatelską, stanowią też zagrożenie dla ruchu otwartego dostępu do wyników badań naukowych. Celem artykułu jest podniesienie świadomości znaczenia, jakie ma podjęcie przez służby biblioteczno-informacyjne odpowiedzialności za znalezienie dogodnych metod regularnego monitorowania cenzury internetowej w ich krajach, oraz przedstawienie możliwych ram takiego monitoringu.  Podsumowuje on badania przeprowadzone dla Komitetu IFLA ds. wolnego dostępu do informacji i wolności wypowiedzi (FAIFE) i dotyczące sposobów manifestacji cenzury, negatywnych i pozytywnych trendów związanych z cenzurowaniem sieci www w poszczególnych państwach oraz roli władz, dostawców internetowych i operatorów wyszukiwarek w tym procederze.

Monitorowanie przejawów cenzury jest procesem żmudnym i czasochłonnym, zwłaszcza jeśli dotyczy przypadków nienagłaśnianych przez media, autorzy proponują więc ramowe podejście mające ułatwić to zadanie, omawiając stanowiące jego podstawę elementy: 1) strategie i narzędzia wyszukiwawcze pozwalające ustalić aktualne praktyki związane z kontrolowaniem Internetu (terminy wyszukiwawcze, kombinacje słów kluczowych, źródła informacji nt. badań nad cenzurą i jej eliminacją – do tekstu dołączono ich szczegółowe wykazy); 2) przeglądy literatury w celu identyfikacji terminologii, trendów i źródeł, które warto przeszukiwać i zamawianie usług alertowych informujących o nowych publikacjach z tej dziedziny (serwisy typu Google Alert, Giga Alert, systemy powiadomień dostawców e-zasobów i baz danych). Przydatne mogą tu się okazać również programy zarządzania zakładkami i bibliografiami), 3) kompilacja źródeł internetowych w celu systematycznej eksploracji danych, z uwzględnieniem geograficznego i językowego kontekstu; 4) systematyczne rejestrowanie przypadków cenzury internetowej oraz pozytywnych zmian w zakresie dostępu do treści internetowych;  5) szacowanie skutków cenzury i związanych z tym potrzeb i sugerowanie możliwych do podjęcia działań; 6) nagłaśnianie kwestii ograniczeń w dostępie do zasobów sieciowych w środowisku bibliotekarskim i na szerszym forum oraz lobbowanie przeciw takim praktykom i uwrażliwianie bibliotekarzy na tę tematykę. Dzięki regularnemu stosowaniu tych metod  można realizować na bieżąco małe projekty badawcze pozwalające na obserwację stopniowych zmian dotyczących stanu cenzury internetowej i reagować na nie w odpowiednim czasie oraz promować wśród bibliotekarzy aktywną działalność na rzecz wolności w Internecie.

Autorzy zwracają uwagę na to, że ograniczanie obywatelom dostępu do niektórych stron i serwisów nie jest wyłącznie problemem społeczeństw kontrolowanych przez dyktatury, ale ma miejsce, na różną skalę, także w krajach demokratycznych – np. w Finlandii lista blokowanych stron www nie jest publicznie dostępna, w Australii notowano przypadki blokowania stron nt. eutanazji. Rola bibliotek i bibliotekoznawców w monitorowaniu aktualnej sytuacji, gromadzeniu wiarygodnych informacji, oraz promowaniu pozytywnego wizerunku własnego kraju związanego ze swobodnym dostępem do informacji, jest więc trudna do przecenienia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>