Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

EPUB jako format publikacji w otwartych czasopismach

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Źródła informacji, Opracowanie informacji, Technologia informacyjna i bibliotekarska, Dostęp do publikacji

Tagi: , , , , , , , , ,

Zostaw komentarz

Norweskie Kolegium Nauk Stosowanych Oslo i Akershus (HiOA) oferuje otwartą platformę publikacji bazującą na oprogramowaniu Open Journal Systems (OJS) o otwartym kodzie źródłowym, zarządzaną przez bibliotekę uczelni. Jej kilkuletnia współpraca ze środowiskiem Open Acess pokazała, że wiele periodyków online nadal funkcjonuje w tradycyjnym modelu publikacji, skoncentrowanym na druku – założenie e-czasopisma z wykorzystaniem tradycyjnych procedur i obiegu danych w świecie akademickim jest proste, gdyż większość naukowców korzysta z edytorów tekstu, pozwalających na zapisywanie dokumentów w postaci plików PDF,  jako głównego narzędzia pracy. Z tego też powodu PDF, mimo wielu ograniczeń, jest standardowym formatem używanym w naukowych e-czasopismach Open Access, spoza komercyjnego ruchu wydawniczego. Pracownicy HiOA postanowili stworzyć nowe procedury i mechanizmy prac dla publikacji w wolnym dostępie, lepiej dostosowane do wymogów uniwersalnej dostępności, wykorzystując w tym celu bardziej wszechstronny format EPUB 2.0 oraz standard JATS 1.0 (Journal Article Tag Suite) XML. W artykule przedstawiono główne zalety i powody przyjęcia takiego rozwiązania, opisano również sposób jego implementacji oraz jej koszty.

Pierwsza z przyczyn rezygnacji przez HiOA z PDF jako formatu e-czasopism to chęć zapewnienia użytkownikom komfortu czytania w formie elektronicznej niezależnie od wykorzystywanych urządzeń do odczytu. PDF to format druku i jego użyteczność w środowisku cyfrowym jest ograniczona, nie stanowi też najlepszego wyboru przy czytaniu z monitora i urządzeń mobilnych, takich jak smartfony, iPady, czy czytniki z wyświetlaczami e-ink (m.in. ze względu na trudności ze skalowaniem tekstu i czcionkami). Kolejnym argumentem na rzecz zstąpienia PDF formatem EPUB była możliwość ograniczenia wyzwań związanych z dostępnością publikacji dla różnych grup odbiorców, tym osób niepełnosprawnych (użytkownicy syntezatorów mowy i Braille’a mogą mieć problemy z czytaniem tekstów naukowych w PDF ze względu na zamianę np. tabel w Excelu na elementy graficzne; problemem jest też brak pełnego wsparcia nawigacji i wyszukiwania) oraz zapewnienie uniwersalnego projektu publikacji. EPUB pozwala na osiągnięcie obu celów, jego wdrożenie wymagało jednak zmiany całego sposobu organizacji procesu wydawania e-czasopism.

Jako materiał testowy prezentowanego projektu posłużyło otwarte czasopismo Professions & Professionalism – na nowy format przeniesiono 5 typowych artykułów socjologicznych z tego tytułu, z tabelami, ilustracjami i odsyłaczami. Autorzy omawiają szczegółowo wykorzystywaną wcześniej drogę przygotowania tekstu naukowego (powstającego zazwyczaj przy użyciu programu Microsoft Word, jako dokument .doc) do publikacji w formacie PDF, poddane ewaluacji oraz wykorzystane narzędzia konwersji z .DOC do .EPUB, proces generowania plików EPUB (i ich transformację do formatu MOBI obsługiwanego przez czytniki Kindle) oraz nowe procedury i etapy publikowania artykułów.

Cały proces transformacji przeprowadzono przy użyciu bezpłatnych aplikacji, okazał się on łatwy w wykonaniu, ale dość czasochłonny, jednak uznano, że osiągnięte efekty są warte poświęcanego nakładu pracy. Udało się też przekonać redaktorów Professions & Professionalism do wdrożenia nowych procedur, a HiOA planuje ich zastosowanie w przyszłości także w odniesieniu do innych czasopism. Aby ułatwić innym uczelnianym wydawcom wprowadzenie podobnego rozwiązania, artykuł uzupełniono odsyłaczami do kodu źródłowego oraz informacji przydatnych przy przeprowadzaniu konwersji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>