Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Od zarządzania rekordami do zarządzania danymi: RDA, BIBFRAME i nowe aplikacje: RIMMF i OliSuite/WeCat

Autor: Małgorzata Waleszko,

Kategorie: Opracowanie informacji, Technologia informacyjna i bibliotekarska

Tagi: , , , , , , , , , ,

Zostaw komentarz

Prace nad testowaniem nowego standardu katalogowania – RDA pomogły zwrócić uwagę środowiska bibliotecznego na ograniczenia formatu MARC21, w tym problemy z odwzorowywaniem w płaskiej strukturze rekordów MARC fundamentalnych dla modeli FRBR i RDA relacji między jednostkami bibliograficznymi, oraz na niedostosowanie danych produkowanych przez instytucje kultury do wymogów Sieci Semantycznej. Potrzebę zmian struktury bibliograficznej i transformacji opisu tekstowego w zrozumiałe dla maszyn, jednoznacznie identyfikowalne i zgodne z technologiami Linked Data sieci zestawy elementów danych oraz opracowania bardziej elastycznego i rozszerzalnego języka metadanych postulowano m.in. w raporcie „On the Record” z 2008 r., sporządzonym przez Grupę Roboczą ds. Przyszłości Rejestracji Bibliograficznej Biblioteki Kongresu, a efektem podjętych w tym kierunku działań była publikacja dokumentacji typowanego na następcę MARC modelu danych BIBFRAME.

W artykule omówiono strukturę, założenia i ograniczenia tego nowego schematu opisu danych bibliograficznych, mającego stanowić krok w kierunku budowy nowego bibliograficznego ekosystemu. Przedyskutowano też definiowane przez BIBFRAME ramy i wytyczne dla rozwoju nowych, zautomatyzowanych systemów katalogowania. Zaliczono do nich: i) ukierunkowanie na architekturę opartą na zasobach, gdzie opis koncentruje się na jednej logicznej jednostce BIBFRAME lub FRBR, a nie kilku jednostkach złożonych w jeden obiekt, ii) możliwość powiązania każdego zidentyfikowanego w ten sposób lub tworzonego zasobu z innymi zasobami, zgodnie z modelem jednostka-relacja FRBR, iii) możliwość przejmowania informacji z sieci www przy indeksowaniu atrybutów zasobu, bez konieczności tworzenia za każdym razem nowych atrybutów, iv) wykorzystanie kontrolowanej listy terminów i dostęp do słowników i list haseł publikowanych np. w Open Metadata Registry lub Vocab.org, v) możliwość zdefiniowania w konfiguracji systemu logiki tworzenia URI, tak by każdy tworzony zasób otrzymywał automatycznie taki identyfikator. Wskazano również, że rozwój nowych narzędzi przetwarzania danych powinien skupiać się na: większym rozdzieleniu pojedynczych aspektów (elementów opisu) przy strukturyzowaniu informacji, wykorzystywaniu wspólnego języka dzięki używaniu słowników kontrolowanych, ontologii i kartotek wzorcowych, jasnej identyfikacji obiektów i encji przy pomocy kodów lub unikalnych atrybutów kwalifikujących, tworzeniu możliwe szerokiej sieci powiązań między różnymi jednostkami, poszerzaniu możliwości wyszukiwania danych i dzielenia się danymi i włączenie do tych procesów stron spoza środowiska bibliotecznego (wydawców i in.).

Zaprezentowano następnie funkcjonalność i specyfikę dwóch zorientowanych na RDA i BIBFRAME rozwiązań technologicznych:

1) systemu wizualizacji danych RIMMF3 (RDA in Many Metadata Formats) rozwijanego przez firmę The MARC of Quality (TQM) – jego wersję beta dla Windows udostępniono do pobierania w styczniu 2015 r. na licencjach Creative Commons. Jest to narzędzie edukacyjne dla katalogerów, a nie funkcjonalny moduł katalogowania (choć tworzone w nim dane można eksportować w różnych formatach: RDF, XML, MARC). Ma ułatwić bibliotekarzom myślenie w kategoriach RDA, a tym samym FRBR, a nie AACR2 i MARC, i stanowić jednocześnie prototyp potencjalnego interfejsu dla systemu bazującego na RDA. Funkcje RIMMF3 to m.in.: tworzenie nowych rekordów katalogowych, przeglądanie i import danych z zewnętrznych baz (OPAC – np. Biblioteki Kongresu, kartotek wzorcowych – np. VIAF, encyklopedii i źródeł informacyjnych online – np. Wikipedii), tworzenie relacji między jednostkami z jednej bazy danych i wyświetlanie uproszczonej struktury hierarchicznej (drzewa), tworzonej przez relacje WEMI łączące różne jednostki opisujące zasób. W wersji RIMMF3 rozszerzono także mapowanie MARC do RDA i wsparcie dla eksportu rekordów jednostek RDA jako danych powiązanych w RDF;

2) bazującego na protokołach Sieci Semantycznej i wzorowanego na modelu BIBFRAME modułu katalogowania WeCat (system zarządzania biblioteką OliSuite), połączonego z konwerterem danych dla Linked Open Data (LOD). Platforma ta została opracowana przez włoskich programistów z firmy @Cult. Pozwala na generowanie opisów bibliograficznych w RDA przez strukturyzowanie danych z rekordów MARC21, zgodnie z wytycznymi modelu LOD, umożliwia również ich konwersję na trójki RDF. Oferuje m.in. określone kody dla jednostek FRBR i rozszerzone funkcje kontroli autorytatywnej, możliwość rejestracji różnych typów relacji RDA z aneksów I, J i K tego standardu (między zasobem a osobą, rodziną lub ciałem zbiorowym, między dziełami, realizacjami, materializacjami i egzemplarzami oraz między ludźmi, rodzinami i ciałami zbiorowymi) oraz łączenia w efektywny sposób opisów i atrybutów dzieł lub realizacji z opisami materializacji. Ma również funkcje wyszukiwania identyfikatorów dla danego zasobu w bazach zewnętrznych i odwołań do innych danych, zgodnie z pięciogwiazdkowym systemem publikacji otwartych danych Tima Bernersa-Lee. Zapewnia też możliwość aktualizacji w czasie rzeczywistym opublikowanych w sieci zbiorów danych w języku RDF. Twórcy oprogramowania planują stopniowe uniezależnianie systemu od formatu MARC i bazowanie na „zorientowanym na obiekty” systemie metadanych, identyfikującym i opisującym elementy, a nie rekordy, i tym samym bliższego środowisku Sieci Semantycznej, oraz udostępnianie go bezpłatnie, na zasadach open source, by zwiększyć zainteresowanie tym rozwiązaniem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>