Babin

Artykuł dotyczący sposobów wykorzystania mediów społecznościowych i różnych technologii 2.0 w bibliotekach publicznych w celu modernizacji i rozszerzenia ich usług. Przedstawiono w nim wyniki analizy piśmiennictwa poświęconego wdrażaniu rozwiązań 2.0 w placówkach tego typu w krajach Zachodu. Odpowiednią literaturę dobrano po przeszukaniu baz LISA i EBSCO przy pomocy słów kluczowych „sieć 2.0”, „biblioteka 2.0” i „biblioteka publiczna 2.0”. W ramach badania dokonano też przeglądu zawartości stron www bibliotek będących pionierami w stosowaniu nowych aplikacji 2.0 (głównie instytucje ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Wielkiej Brytanii, Holandii, Australii i państw skandynawskich) (por. BABIN 2009/3/197, BABIN 2010/2/102, BABIN 2010/2/11).

Do niedawna, automatyzacja bibliotek szkolnych w Rosji zazwyczaj ograniczała się do prowadzenia elektronicznego katalogu i mediateki. Obecnie, w związku z rosnącą rolą cyfrowych zasobów informacyjnych, działalność tych placówek opiera się coraz częściej na szkolnych bibliotekach elektronicznych (SzBE), postrzeganych nie tylko jako miejsce udostępniające e-dokumenty, ale też umożliwiające za pośrednictwem Internetu, lub przy wykorzystaniu sieci lokalnej, dostęp do wielu różnorodnych usług i baz danych.

Ze statystyk monitorującej rynek wydawniczy firmy Bowker za rok 2010 (baza Books in Print) wynika, że liczba tytułów książek wydanych w Stanach Zjednoczonych w sposób nietradycyjny, przez wydawców działających w Internecie (głównie firmy drukujące na żądanie i oferujące reprinty książek z domeny publicznej, samodzielnie publikujący autorzy i niezależne, niszowe wydawnictwa), przekroczyła 8-krotnie produkcję dużych sieci i domów wydawniczych. Dane te nie uwzględniają wszystkich tytułów oferowanych poza tradycyjnym trybem wydawniczym, w tym pozycji bez nadanych numerów ISBN i tych publikowanych samodzielnie do sprzedaży jako e-booki za pośrednictwem serwisu Kindle Direct Publishing, faktyczna liczba opublikowanych w ubiegłym roku w alternatywny sposób książek może więc przekraczać znacznie tę podaną przez Bowker (2 776 260 tytułów).

Zreferowano powstanie i rozwój inicjatywy Wydziału Nauki o Informacji Uniwersytetu Curtin (Australia), mającej na celu stworzenie sieci online pn. RIC – Researching the Information Commons, skupiającej naukowców zainteresowanych badaniem różnych aspektów tzw. wspólnot informacyjnych (information commons) (IC), rozumianych nie tylko jako tworzone w bibliotekach na całym świecie, publicznie dostępne centra zintegrowanych usług i przestrzeni informacyjno-edukacyjnych (zob. BABIN 2010/1/46, BABIN 2010/3/185), ale także w szerszym ujęciu – problematyki wspólnego wykorzystywania i zarządzania dobrami publicznymi (w tym dobrami kultury i dorobkiem naukowym i intelektualnym) oraz wartości współpracy w tym zakresie. Dla potrzeb tej społeczności badawczej uruchomiono stronę internetową RIC: infocommons.curtin.edu.au

Na 7 konferencji sygnatariuszy Deklaracji Berlińskiej w Paryżu w 2009 r., promującej idee wolnego, elektronicznego dostępu do informacji, kwestii swobodnego wykorzystywania metadanych i rekordów katalogowych nadano taki sam priorytet jak literaturze akademickiej. Otwarty model reprezentacji danych w Internecie jest też propagowany przez bibliotecznych członków Konsorcjum W3C i powołany specjalnie w tym celu zespół Library Linked Data Incubator Group. Mimo że materiały biblioteczne są opracowywane i katalogowane przez organizacje sektora publicznego, a bibliotekarze są jednym z aktywniejszych środowisk promujących idee open access, opisy bibliograficzne nie są jednak dostępne dla wszystkich bezpłatnie i bez ograniczeń.

Strukturyzacja ludzkiej wiedzy dostępnej w domenie uniwersalnej (pod pojęciem tym autorzy rozumieją cały zbiór dokumentów tekstowych przechowywanych w różnego typu bibliotekach na całym świecie) jest konieczna, by umożliwić skuteczne wyszukiwanie zachowanych treści dzięki zapewnieniu do nich logicznych punktów dostępu oraz ułatwić lepsze rozumienie organizacji dziedzin wiedzy i relacji między ich głównymi częściami. Niezmiernie istotne jest, by modele i struktury wiedzy wykorzystywane m.in. w muzeach, bibliotekach, dostępne w książkach czy w internecie i kształtujące w dużym stopniu kognitywne mapy człowieka, były kompletne i systematyczne. W artykule przedstawiono wyniki badania mającego sprawdzić, na ile kryteria te spełniają 3 główne biblioteczne klasyfikacje: UKD (Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna), KDD (Klasyfikacja Dziesiętna Deweya) i KBK (Klasyfikacja Biblioteki Kongresu).

W związku z powszechną niemal dostępnością nośników elektronicznych o dużej pojemności, coraz więcej osób zaczyna tworzyć i gromadzić dużą liczbę cyfrowych treści na własny użytek, często związanych z rodzinną, czy lokalną historią. Niski poziom wiedzy nt. zasad przechowywania i zabezpieczania zasobów elektronicznych oraz ciągle zmieniające się oprogramowanie i sprzęt komputerowy zwiększają ryzyko utraty cennych danych i cyfrowych reprezentacji własnych wspomnień. Z badań dotyczących zarządzania osobistymi informacjami wynika, że chociaż większość osób zapisuje i kopiuje swoje pliki, niewiele z nich tworzy archiwa w tradycyjnym znaczeniu tego słowa i zna efektywne zasady ich organizacji i długotrwałego zachowania. Wg autorek, biblioteki publiczne i inne organizacje o podobnej misji mogą być doskonałym źródłem informacji na temat metod archiwizacji prywatnych zbiorów i dzielenia się nimi z innymi użytkownikami, warto też by aktywnie działały na rzecz zachęcania użytkowników do dzielenia się swoimi zbiorami i współtworzenia publicznie dostępnych cyfrowych zasobów dokumentujących życie swoich społeczności oraz prowadziły programy edukacyjne w tym zakresie.

Nauczanie prowadzone z wykorzystaniem sieci komputerowych i Internetu staje się obecnie częścią oferty coraz większej części uczelni wyższych na całym świecie. Celem omawianego w artykule badania było określenie zakresu wykorzystania e-learningu (EL) na wydziałach bibliotekoznawstwa i informacji naukowej (BIN) i zidentyfikowanie globalnych tendencji związanych z implementacją EL w programach studiów bibliotekoznawczych. Autorzy przeanalizowali w tym celu zawartość dostępnych w języku angielskim stron domowych 370 programów BIN z Afryki, Azji, Europy, Ameryki i Oceanii.

W badaniach dotyczących prognozowania i tłumaczenia indywidualnych zachowań użytkowników wobec nowych rozwiązań technologicznych wykorzystuje się powszechnie teorie i modele akceptacji technologii. Artykuł zawiera prezentację części wyników projektu badawczego, poświęconego analizie czynników wpływających na akceptację i wykorzystanie otwartych repozytoriów i modelu open access na państwowych uczelniach w Tanzanii.

Jednym z trudniejszych wyzwań, przed jakimi stoją bibliotekarze w czasach coraz szybszego rozwoju sieci www i rosnącej liczby projektów digitalizacyjnych, jest prezentowanie informacji o dostępnych online zasobach bibliotecznych w sposób przyjazny użytkownikom i umożliwiający łatwe dotarcie do poszukiwanych informacji oraz pełne poznanie bogactwa, wartości i zakresu bibliotecznych kolekcji. Wykorzystuje się w tym celu, z różnym stopniem powodzenia, m.in. bibliografie, listy A-Z i różnego typu przewodniki tematyczne oraz systemy zarządzania treścią, ułatwiające tworzenie przewodników online, takie jak LibGuides.

… więcej o Wykorzystanie LibGuides do promocji i prezentacji zbiorów specjalnych online