Babin

Działania edukacyjne zostały uznane przez Amerykańskie Stowarzyszenie Bibliotek (American Library Association) jako jedna z kluczowych funkcji bibliotek, a kształcenie ustawiczne (lifelong learning) włączono do dokumentu tej organizacji, określającego podstawowe wyznaczniki praktyki i etyki zawodowej bibliotekarzy i opublikowanego w 2004 r. pod nazwą Core Values of Librarianship (Podstawowe Wartości Bibliotekarstwa). Zgodnie z zawartym w nim stanowiskiem ALA, stowarzyszenie to „promuje tworzenie, utrzymywanie i rozwój społeczeństwa kształcącego się”, zachęcając swoich członków do współpracy z pedagogami, urzędnikami i organizacjami różnego typu, w celu inicjowania i wspierania wszechstronnych działań na rzecz zapewnienia w każdej bibliotece szkolnej, publicznej, akademickiej i specjalnej, działającej w każdej społeczności, usług umożliwiających uczenie się przez całe życie wszystkim mieszkańcom. W ostatnich latach, sposób realizacji tego zadania jako wartości podstawowej, spotkał się z krytyką części amerykańskiego środowiska bibliotecznego, zwraca się też uwagę na niejednoznaczność pojęć „podstawowa wartość” i „kształcenie ustawiczne”, i problemy z ustaleniem, jakim priorytetom przyznawać pierwszeństwo w sytuacji ich konfliktu i jak należy traktować opisywany dokument – jako luźny punkt odniesienia, czy jako przewodnik mający kształtować wszystkie decyzje podejmowane przez biblioteki.

CHAOS – Cultural Heritage Archive Open System, czyli otwarty system archiwalny dziedzictwa kulturowego, to bazujący na współpracy projekt rozpowszechniania dźwiękowej spuścizny kulturowej online. W jego ramach udostępnia się strumieniowo ponad 500 tys. audycji i przekazów radiowych (ponad 1 mln godzin) duńskiego nadawcy Danish Broadcast Corporation (DR), emitowanych od 1931 r. do chwili obecnej. Budowa archiwum stanowiła część wielodyscyplinarnego programu LARM, realizowanego wspólnie w latach 2010-2014 przez DR, duńską sieć naukową, uczelnie i biblioteki, i mającego na celu zapewnienie społeczności naukowej możliwości wyszukiwania, adnotowania, wykorzystywania i komentowania nagrań dźwiękowych oraz stworzenie odpowiedniej infrastruktury badawczej, zapewniającej podstawy dla tych działań. Aby wesprzeć badaczy w optymalny sposób, przy rozwoju platformy archiwalnej CHAOS – LARM.fm i powiązanego systemu metadanych, przyjęto podejście ukierunkowane na użytkownika.

W artykule omówiono wyniki najnowszego sondażu dotyczącego kondycji finansowej i wydatków amerykańskich bibliotek szkolnych w roku szkolnym 2015-2016, przeprowadzonego na zlecenie czasopisma School Library Journal (SLJ). Autorka porównała uzyskane w nim dane z rezultatami badań SLJ z ubiegłych lat, przybliżyła też zaobserwowane na tej podstawie trendy związane z finansowaniem bibliotek, ich polityką gromadzenia oraz zasadami obsługi użytkowników, przeanalizowała również wyzwania związane z realizacją podstawowej misji tych placówek.

Dostępne na rynku zintegrowane systemy zarządzania biblioteką (integrated library management systems – ILMS), różnią się między sobą pod względem skalowalności, kompatybilności z różnymi systemami operacyjnymi, wsparcia dla różnych formatów rekordów bibliograficznych i współoperatywności. Czynniki te mogą zależeć od formuły rozwoju danego oprogramowania (czy jest to produkt własnościowy czy udostępniany na otwartej licencji), z kolei wybór ILMS – wpływać znacząco na wyniki biblioteki w różnych obszarach działalności. Aby ułatwić bibliotekarzom związane z tym decyzje, w artykule przeanalizowano i porównano różne cechy i funkcje czterech popularnych, otwartych oraz komercyjnych ILMS, wykorzystując do ewaluacji specjalnie opracowaną listę kontrolną i klasyfikując badane oprogramowanie na podstawie wyników uzyskanych w poszczególnych kategoriach oceny.

We wrześniu 2015 r., po trzech latach negocjacji i zaangażowania ze strony wielu organizacji pozarządowych, grup interesu i stowarzyszeń (w tym Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich – IFLA), państwa członkowskie ONZ przyjęły nowy program rozwoju, mający wytyczyć nowy plan działania dla globalnej społeczności, po upływie wyznaczonego terminu realizacji przyjętych w 2000 r. tzw. Celów Milenijnych. Dokument o nazwie Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development (Zmienianie naszego świata: Agenda na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030) wytycza 17 uniwersalnych celów zrównoważonego rozwoju i powiązanych z nimi zadań, i ma pomóc członkom ONZ w ukierunkowaniu działań na rzecz eliminacji biedy, ograniczenia skutków zmian klimatycznych i poprawy jakości życia obywateli. W artykule omówiono kluczowe elementy kampanii IFLA na rzecz włączenia do Agendy 2030 zapisów o publicznym dostępie do informacji, powszechnej alfabetyzacji, publicznej dostępności technologii informacyjnych i dziedzictwa kulturowego oraz o rzecznictwie dla bibliotek.

Ze względu na złożone zmiany zachodzące w środowisku bibliotecznym, rosnące wymagania w zakresie efektywności i transparentności stawiane organizacjom publicznym oraz coraz silniejszą konkurencję na rynku usług informacyjnych i edukacyjnych, na świecie powstaje coraz więcej inicjatyw mających na celu określenie kierunków i strategii rozwoju głównych obszarów aktywności bibliotek. Podobne działania, mające na celu jasne zdefiniowanie ról i zadań tych instytucji oraz określenie priorytetów zarządzania dla kadry kierowniczej podejmowane są także na Litwie. W artykule omówiono realizowany w tym państwie w latach 2011-2014 ogólnokrajowy projekt pn. LiBiTop (studium wykonalności optymalizacji sieci bibliotecznej), będący największym i jedynym opartym na dowodach przedsięwzięciem badawczym w skali kraju.

W lutym 2016 r., biblioteka Uniwersytetu Troy W Stanach Zjednoczonych trafiła na czołówki ogólnokrajowych mediów ze względu na kreatywny sposób dbania o dobre samopoczucie studentów i umożliwienie im aktywnej nauki. Metodą na osiągnięcie tego celu było udostępnienie na terenie biblioteki stacjonarnych rowerów do ćwiczeń, z podstawkami na tablety i komputery. W artykule przedstawiono motywacje, jakimi kierowała się dyrekcja placówki, sposób przyjęcia tej inicjatywy i plany biblioteki na przyszłość.

W wielu częściach świata, współpraca regionalna jest istotnym czynnikiem sprzyjającym realizacji wielu strategicznych celów i zadań oraz rozwojowi danego obszaru, zwłaszcza w przypadku krajów o podobnych uwarunkowaniach gospodarczych i misji kulturowej. W artykule omówiono historię Economic Cooperation Organization (ECO) – międzypaństwowej Organizacji Współpracy Gospodarczej zrzeszającej kraje Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej, czyli jednego z najbardziej jednorodnych kulturowo rejonów świata, dzielącego wspólną historię, dziedzictwo piśmiennicze, zabytki najstarszych światowych cywilizacji oraz wyznawane wartości. Następnie przeanalizowano możliwości społecznej i kulturowej integracji regionu, rolę bibliotek narodowych z państw ECO w zacieśnianiu regionalnych i międzynarodowych więzi, przedyskutowano również czynniki utrudniające i ułatwiające podejmowanie wspólnych działań oraz pożądane ramy współpracy narodowych instytucji kultury.

Aplikacje sieci 2.0, takie jak społeczne tagowanie (zob. babin.bn.org.pl/?p=2824), postrzegane są jako narzędzia poprawiające efektywność wyszukiwania i możliwości przeglądania treści. Ułatwiają one użytkownikom lokalizowanie interesujących ich materiałów, coraz więcej bibliotek włącza je więc do swoich interfejsów katalogowych, mając nadzieję na unowocześnienie własnego wizerunku i szersze angażowanie odbiorców. Folksonomie (zob. BABIN 2007/2/107) są też popularnym przedmiotem badań, z których większość koncentruje się na porównywaniu dodawanych przez użytkowników słów kluczowych z kontrolowanymi słownikami haseł przedmiotowych, stosunkowo niewiele uwagi poświęca się natomiast badaniu faktycznych sposobów i stopnia wykorzystywania tagów przez personel bibliotek, zwłaszcza w kontekście systemów bibliotek publicznych. Autorki postanowiły zebrać w związku z tym nowe, jakościowe dane, które pomogłyby ustalić podejście pracowników tych placówek do używania i oceny opcji tagowania oraz czynniki ułatwiające i utrudniające ich akceptację, przeprowadzając w tym celu wywiady z bibliotekarzami Auckland w Nowej Zelandii.

Implementacja oprogramowania o otwartym kodzie źródłowym (OSS) to ważny trend w obszarze wprowadzania nowych technologii, a rozwiązania takie postrzegane są przez rządy wielu krajów jako baza innowacji i narzędzie umożliwiające efektywne świadczenie usług oraz optymalizację kosztów. Najpopularniejszym OSS wykorzystywanym na świecie do budowy instytucjonalnych repozytoriów i bibliotek cyfrowych jest DSpace (por. babin.bn.org.pl/?p=1972), a Indie zajmują drugą (po Stanach Zjednoczonych) pozycję na liście krajów używających go jako platformy do archiwizacji różnego typu dokumentów (w 2013 r. na DSpace pracowało 24 z 35 indyjskich repozytoriów – 68,5%). Autorzy postanowili sprawdzić powody popularności tego systemu i wybierania go w Indiach znacznie częściej niż konkurencyjnych aplikacji, takich jak Fedora, Eprints czy Greenstone, analizując różne przykłady jego instalacji, charakter i rozwój budowanych kolekcji, ich geograficzną dystrybucję oraz typ obsługujących DSpace instytucji.